Kişisel koruyucu donanım (KKD) nedir?
Kişisel koruyucu donanım tanımı yasalarda, bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik riskine karşı korunmak için kişilerce giyilmek, takılmak veya taşınmak amacıyla tasarlanmış malzemeler bütünü olarak belirlenmiştir.
Koruma tedbirindeki esas olan, toplu korunma tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine kıyasla öncelik tanınmasıdır. Kişisel koruyucu ekipmanlar, işyerlerinde uzmanların belirlediği risklerin toplu korunmayı sağlayacak teknik önlemlerle veya iş organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği, tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda kullanılır.
Yani KKD kullanımının sebebi, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını en aza veya en az hasara indirmektir. Dolayıyla unutulmamalıdır ki kişisel koruyucular çoğu zaman kişileri kazadan veya meslek hastalıklarından tamamen korumaz, ancak belli oranda şiddetini azaltır.
Örnek olarak, iplikhanelerde çalışan işçilere “ortamdaki yüksek düzeydeki tozlardan korunmak için” kullandırılan toz maskesi, tozun sebebiyet verebileceği hastalıklara karşı tamamen koruma sağlamaz, ancak tozun vücuda girmesini belli bir düzeyde engeller.
Kişisel koruyucu donanımın çalışanlara kullandırılması işverenin sorumluluğundadır. İşyerlerini güvenli hale getirmek için çalışanlar teşvik edilmeli, talimatlar yazılmalı, prosedürler oluşturarak eğitim ve denetimin yapılması gerekir. Fakat yinede mühendislik kontrolleri ve iş güvenlik sistemleri uygulanmış olan yerlerde bile, bazı tehlikeler kalabilir veya tekrar tekrar baş gösterebilir. Böylece ortamda bulunan veya çalışan kişinin uzuvları ortam şartlarından etkilenebilir.
Örneğin:
• Kirli havada nefes alındığında akciğer,
• Ani düşen malzemelerden baş ve ayaklar,
• Uçuşan parçacıklar veya korozif sıvıların sıçramasında gözler,
• Aşındırıcı malzemeler ile temas anında deri,
• Aşırı sıcak ya da soğuk ortamlarda gövde etkilenir.
İşte KKD bu gibi durumlarda riski azaltmak için gereklidir.
KKD’ler ilgili standartlar gözetilerek uzmanlar tarafından seçilir. Sahadaki denemeler sonrası kullanıcılardan gelen olumlu ya da olumsuz değerlendirmelerden sonra ilgili uzman veya kurul bu değerlendirmeleri göz önüne alarak ürüne karar verir. Bu aşamadan sonra malzeme siparişleri verilir ve KKD kullanım kataloğu oluşturulur. Değerlendirmeler sonrası karar verilen ürün ve kullanımıyla alakalı çalışanlara eğitimler verilir ve dağıtımı gerçekleştirilir.
Aynı zamanda ilgili ürünün bakımı yapılması gerekiyorsa istisnai haller dışında çalışanlar görevlendirilir. Belirli periyotlarla da malzeme değişikliği yapılır. Dağıtım sonrası ilgili üründe iyileştirme çalışmalarında ise, sahadan gelen önerilere öncelik verilir. Sonuç olarak gelen yorumlar doğrultusunda malzemenin iyileştirme ve geliştirme çalışmaları yapılır.
Baş koruyucuları
• Endüstride (madenler, inşaat ve endüstriyel alanlar) kullanılan koruyucu baretler
• Saçlı derinin korunması (kepler, boneler, fileler)
• Koruyucu başlık (kumaştan veya geçirimsiz kumaştan yapılmış boneler, kepler, gemici başlıkları ve benzeri)
Kulak koruyucuları
• Kulak tıkaçları ve benzeri cihazlar
• Tam akustik baretler
• Endüstriyel baretlere uyan kulaklıklar
• Düşük frekanslı kapalı devre haberleşme alıcısı olan kulak koruyucuları
• İç haberleşme donanımlı kulak koruyucuları
Göz ve yüz koruyucuları
• Açık gözlükler
• Kapalı gözlükler (dalgıç tipi gözlük)
• X-ışını, lazer ışını, ultra-viole, kızılötesi, görünür radyasyon gözlükleri
• Yüz siperleri ve yüz ekranları ( Vizörler )
• Ark kaynağı maskeleri ve baretleri (elle tutulan maskeler, koruyucu baretlere takılabilen maskeler veya baş bantlı maskeler)
Solunum sistem koruyucuları
• Gaz, toz ve radyoaktif toz filtreli maskeler
• Hava beslemeli solunum cihazları
•Takılıp çıkarılabilen kaynak maskesi bulunduran solunum cihazları
• Dalgıç donanımı
• Dalgıç elbisesi
El ve kol koruyucuları
• Özel koruyucu eldivenler
• Delinme, kesilme, titreşim koruyucu eldivenler
• Kimyasallardan koruyucu eldivenler
• Elektrikten koruyucu eldivenler
• Sıcak ve soğuktan koruyucu eldivenler
• Tek parmaklı eldivenler
• Parmak kılıfları
• Kolluklar
• Ağır işler için bilek koruyucuları (bileklik)
• Parmaksız eldivenler
Ayak ve bacak koruyucuları
• Normal ayakkabılar, botlar, çizmeler, uzun botlar
• Bağları ve kancaları çabuk açılabilen ayakkabılar
• Parmak koruyuculu ayakkabılar
• Tabanı ısıya dayanıklı ayakkabı ve ayakkabı kılıfları
• Isıya dayanıklı ayakkabı, bot, çizme ve tozluklar
• Termal ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları
• Titreşime dayanıklı ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları
• Antistatik ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları
• İzolasyonlu ayakkabı, bot, çizme ve kılıfları
• Zincirli testere operatörleri için koruyucu bot ve çizmeler
• Tahta tabanlı ayakkabılar
• Takıp çıkarılabilen koruyucuları
• Dizlikler
• Tozluklar
• Takılıp çıkarılabilen iç tabanlıklar (ısıya dayanıklı, delinmeye dayanıklı, ter geçirmez)
• Takılıp çıkarılabilen çiviler (buz, kar ve kaygan yüzeylere karşı).
Personel düşme koruyucu sistemleri:
• Ankrajlar
• Paraşüt tipi ve diğer iş emniyet kemerleri
• Karabinalı şok emicili lanyard ve çeşitleri
• Düşme durdurma sistemleri
Acil durum ekipmanları
Acil durumlarda kullanılmak üzere yangın battaniyeleri, sıkıştırılmış havalı kaçış solunum cihazları, solunum maskeleri, güvenlik halatları veya koşum takımları gibi ekipmanları içerir.
Unutmayınız, KKD kullanımda değilken uygun, kuru ve temiz bir dolapta saklanmalıdır. Yeniden kullanılabilir ise temizlenmeli ve iyi durumda tutulmalıdır. Eğer ekipman veya kullanım koşulları değişirse güncelleme yapılmalıdır.
Çalışanlar KKD’leri uygun kullanmak ve hasarlı veya kaybolanları bildirmek zorundadır.